Gdzie przebiega granica pomiędzy życiem a śmiercią, czystością a nieczystością, tym, co święte, a tym, co budzi lęk i odrazę?

Zapraszamy na otwarcie wystawy fotografii Jana Skwary „Aghori. Ekscentryczni asceci Indii”, poświęconej jednej z najbardziej tajemniczych i radykalnych wspólnot ascetycznych Indii.

Aghori są wyznawcami Śiwy. Żyją często w pobliżu miejsc kremacji, pokrywają ciała popiołem ze stosów pogrzebowych, wykorzystują ludzkie szczątki podczas rytuałów i świadomie przekraczają społeczne oraz religijne tabu. Praktyki, które z zewnątrz mogą wydawać się makabryczne, dla nich są częścią duchowej drogi.
Jej celem jest wyzwolenie z samsary, niekończącego się cyklu narodzin i śmierci, i osiągnięcie mokszy. Aby tego dokonać, Aghori próbują uwolnić się od strachu, wstydu, pożądania, gniewu, przywiązania i podziału świata na to, co czyste i nieczyste. Konfrontują się więc z tym, od czego większość ludzi instynktownie ucieka: śmiercią, rozkładem, cielesnością i przemijaniem.
Życie wśród zmarłych ma pozwolić pokonać strach przed śmiercią. Nagość ma uwolnić od wstydu. Przekraczanie tabu ma prowadzić do stanu, w którym przestają istnieć przeciwieństwa: piękne i odrażające, dobre i złe, życie i śmierć.

Jan Skwara opowiada o świecie Aghori za pomocą procesu fotograficznego wywodzącego się z XIX wieku.
Fotografie powstały w technice mokrego kolodionu, jednej z najważniejszych metod stosowanych w początkach fotografii. Jej archaiczność nie jest tutaj jedynie wyborem estetycznym. Staje się integralną częścią opowieści.
Postacie wyłaniające się z ciemności, niedoskonałości obrazu, ślady procesu chemicznego i charakterystyczna materia fotografii sprawiają, że trudno jednoznacznie określić czas powstania tych portretów. Mogłyby mieć kilka lat albo blisko dwa stulecia. Ten świadomy zabieg podkreśla wrażenie spotkania ze światem istniejącym poza współczesnością, z rzeczywistością, która wydaje się należeć do odległej przeszłości, choć istnieje tu i teraz.
Ekspozycja obejmuje 35 fotografii prezentowanych na szkle, nawiązujących formą do ambrotypu. Dzięki temu obraz nie jest jedynie zapisem spotkania z Aghori. Sam staje się przedmiotem, materialnym śladem czasu, światła i obecności człowieka.

JAN SKWARA
Fotograf i podróżnik, właściciel biura podróży Pakuj Plecak, organizującego wyprawy krajoznawcze i fotograficzne w najdalsze zakątki świata. W swojej pracy skupia się przede wszystkim na człowieku, a jego projekty fotograficzne często wykraczają poza klasyczną fotografię podróżniczą, stając się również zapisem o charakterze dokumentalnym i etnograficznym.
Laureat i finalista wielu krajowych i międzynarodowych konkursów fotograficznych, m.in. Wielkiego Konkursu Fotograficznego National Geographic, Leica Street Photo, Travel Photographer of the Year i Polskiego Konkursu Fotografii Sportowej. Trzykrotny zwycięzca konkursu „Kadry ze Świata”.
Jego fotografie publikowane były m.in. w „The Sun”, „The Mirror”, „Daily Mail”, „The Telegraph”, „National Geographic”, „Poznaj Świat”, „Digital Camera UK” i Magazynie Turystyki Górskiej „NPM”.
Zdjęcia z projektu „Aghori. Między życiem i śmiercią” zostały wyróżnione w Wielkim Konkursie Fotograficznym National Geographic w kategorii „Reportaż”. Projekt prezentowany był również m.in. podczas Vintage Photo Festival w Bydgoszczy.

18 września o godz. 18:00 zapraszamy do Mediateki w Grodzisku Mazowieckim na spotkanie z fotografią, która prowadzi w miejsce, gdzie granica pomiędzy życiem a śmiercią przestaje być oczywista.

„Aghori. Ekscentryczni asceci Indii” | Jan Skwara
Mediateka, ul. 3 Maja 57, Grodzisk Mazowiecki
18.09–05.10.2026
Otwarcie: 18.09.2026, godz. 18:00
Wstęp wolny.
Wystawa potrwa do 5.10.2026.